W dobrym towarzystwie

Ta strona nie potrzebuje dowodów — to dar, nie dowód. A jeśli twoja głowa uspokaja się dopiero, gdy widzi, że mądrzy ludzie stoją tu od dawna: proszę bardzo. Pochodzą z bardzo różnych światów i w wielu rzeczach się nie zgadzają. W jednym punkcie się spotykają — że pewny grunt nie zamyka oczu, lecz jako pierwszy ośmiela się je otworzyć.

Badania nad przywiązaniem

Dziecko, które wie, że jest bezpiecznie trzymane, śmielej bada świat — nie lękliwiej. Bezpieczeństwo czyni odważnym, nie gnuśnym. (John Bowlby / Mary Ainsworth, „A Secure Base”, 1988)

Stoicyzm

Oddziel to, co w twojej mocy, od tego, co nie — oprzyj się na pierwszym, puść drugie; stąd bierze się siła działania, nie obojętność. (Epiktet, „Encheiridion”, 1)

Logoterapia

Gdy odebrano ci wszystko, pozostaje „ostatnia z ludzkich wolności”: wybór własnej postawy. Frankl znalazł ten grunt w obozie — i z niego widział dalej. (Viktor Frankl, „… trotzdem Ja zum Leben sagen”, 1946)

Mistyka chrześcijańska

„Wszystko będzie dobrze” — pisała Julianna podczas zarazy, w obliczu umierania; nie po to, by mu zaprzeczyć, lecz dlatego, że widziała na wskroś. (Julianna z Norwich, „Revelations of Divine Love”, ok. 1373)

Dlaczego jej „shall be” nie znaczy „później”

W średnioangielskim oryginale Julianny — „All shall be well” — owo „shall” nie jest zwykłą przyszłością, żadną wciąż wyczekiwaną datą, lecz pozaczasową pewnością. Nie przewidziała dobrego końca; przejrzała poprzez czas ku temu, co w gruncie rzeczy jest już całe. Tam wskazuje i to miejsce — tyle że mówi w czasie teraźniejszym: „Wszystko dobrze.” to dzisiejsza odpowiedź na jej nadzieję.

Zaangażowany buddyzm

Spokój nie jest wycofaniem się ze świata, lecz korzeniem działania na jego rzecz: „bądź pokojem”, aby czynić pokój. (Thich Nhat Hanh, „Being Peace”, 1987)

Filozofia absurdu

„Niezwyciężone lato” to nie plasterek pociechy, lecz jasnowidzący bunt — widzieć świat wyraźnie i mimo to mówić mu „tak”. (Albert Camus, „Retour à Tipasa”, 1952)

Świadectwo

Etty Hillesum pisała z obozu w Westerbork, że życie mimo wszystko jest „dobre” — i to właśnie ten wewnętrzny grunt nie zamknął jej oczu, lecz trzymał je otwarte na ludzi obok niej. (Etty Hillesum, dzienniki i listy, 1941–1943)

Cztery zdania

Cztery zdania na „Dlaczego to niesie” idą za podziałem, który Michael Bernard Beckwith opisał w latach osiemdziesiątych jako cztery stopnie duchowego wzrostu — „to me, by me, through me, as me” — i który dziś czyta się także poza duchowością jako cztery sposoby bycia w świecie. To, że wędruje się między nimi codziennie, należy do opisu. (Michael Bernard Beckwith, Agape International Spiritual Center, od lat 80.; Conscious Leadership Group, „Four Ways of Being”)

Próg

Liczby o progu na „Co pozostaje otwarte” pochodzą z dwóch badań prospektywnych u osób po zatrzymaniu krążenia: holenderskiego z 344 pacjentami, z których 18 procent relacjonowało doświadczenie bliskie śmierci i po ośmiu latach miało mniejszy lęk przed śmiercią, oraz AWARE II z 567 zatrzymaniami krążenia, z pomiarem czynności mózgu. Odporność żałobników jako najczęstszy przebieg wywodzi się z prac George’a Bonanna. (van Lommel i in., The Lancet 2001; Parnia i in., Resuscitation 2023; Bonanno, American Psychologist 2004)

Tylko tyle — żaden dowód, jedynie towarzystwo. Dwa z tych głosów stoją już z przodu, pod „Słowa”, bez słowa wyjaśnienia. Kto już nosi w sobie tamto proste zdanie, niczego tu nie przegapił. Kto dopiero tutaj ośmiela się w nie uwierzyć, jest równie mile widziany.

Dla tych, którzy chcą sprawdzić jakieś słowo — mały słowniczek →